www.socialedialoog.be - Premie om niet te staken wordt betwist

Een werkgever bood de werknemers een bijzondere premie aan om hen aan te zetten om te komen werken op 30 januari 2012, de dag dat uitgeroepen werd tot een algemene staking. Er zijn internationale juridische bronnen om te besluiten dat dit niet comform het principe van de vrijheid van staking is. Maar er is geen zekerheid.

De vraag is nog niet beslecht geweest door een Belgische rechtbank.

Hoe kunnen we ons een opinie vormen?

 De eerste rechtsbron is cao nummer 5.We citeren:

Art. 2 (...) Zij (de werkgevers) verbinden zich ertoe hun vrijheid van vereniging en de vrije ontplooiing van hun organisatie in de onderneming direct noch indirect te hinderen.

Commentaar: Wat het laatste lid van artikel 2 betreft zijn de ondertekenende organisaties van oordeel dat het recht op vrije ontplooiing van de syndicale organisatie in de onderneming moet gebeuren, overeenkomstig de geest van deze collectieve overeenkomst en binnen het kader ervan.

Art. 3. De ondertekenende interprofessionele werkgeversorganisaties verbinden zich ertoe aan hun aangeslotenen aan te bevelen op het personeel geen enkele druk uit te oefenen om hen te beletten bij een vakbond aan te sluiten en aan de niet-aangesloten werknemers geen andere voorrechten dan aan de aangesloten werknemers toe te kennen. 

 De ondertekenende interprofessionele werknemersorganisaties verbinden zich ertoe, onder eerbiediging van de vrijheid van vereniging, aan hun organisaties, waaruit zij zijn samengesteld, aan te bevelen in de ondernemingen de praktijken van paritaire verhoudingen, die met de geest van deze overeenkomst stroken, na te leven.

Commentaar: Wat lid 1 van artikel 3 betreft moet de aansluiting bij een vakbond worden verstaan in een ruime betekenis, dit wil zeggen dat de aanbeveling niet alleen de aansluiting bij een vakbond, doch eveneens de deelneming aan de verschil-lende syndicale activiteiten moet beogen.

Specialisten citeren ook internationale rechtspraak om vast te stellen dat een premie om niet te staken niet strookt met het principe van de stakingsvrijheid.

Het Comité voor de syndicale vrijheid van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) heeft in het verleden meermaals soortgelijke gevallen gekwalificeerd als een discriminatie in het voordeel van niet-stakers en een overtreding van Conventie 87 (vrijheid van vereniging)

We citeren uit de "Recueil de décisions et de principes du Comité de la liberté syndicale du Conseil d’administration du BIT. Cinquième édition (révisée), 2006"

675. En ce qui concerne les mesures accordées pour faire bénéficier les travailleurs
n’ayant pas participé à la grève d’une bonification, le comité a estimé que
de telles pratiques discriminatoires constituent un obstacle important au droit des
syndicats d’organiser leurs activités.
(Voir Recueil 1996, paragr. 605 et 326e rapport, cas no 2105, paragr. 446.)

De Franse rechtspraak veroordeelt eveneens de premies voor niet-stakers.

Ainsi, les juges considèrent comme discriminatoire le versement d’une prime aux salariés non grévistes afin de compenser la charge inhabituelle de travail ayant résulté d’un conflit.

Est également illicite le versement d’une prime aux seuls salariés non grévistes en vue de compenser les conditions de travail pénibles pendant le mouvement social, liées notamment à la nervosité des usagers du service de transport assuré par l’employeur.

De même, vous n'avez pas la possibilité de verser une avance permanente accordée aux salariés non grévistes. Les juges estiment qu’il s’agit d’une méthode « déloyale ayant pour but d’inciter le personnel à reprendre le travail en générant des tensions entre les salariés qui avaient signé le document et ceux qui l’avaient refusé »

 Het betreft drie arresten van het Franse Hof van Cassatie: Arrêt de la Chambre sociale de la Cour de cassation du 1er juin 2010. N° de pourvoi : 09-40144; Arrêt de la Chambre sociale de la Cour de cassation du 3 mai 2011. N° de pourvoi : 09-68297; Arrêt de la Chambre sociale de la Cour de cassation du 16 février 2011. N° de pourvoi : 09-43532 (Bron : Juritravail.com)

Ook de Italiaanse rechtspraak veroordeelt dergelijk praktijk als een discriminatie (rechtspraak geciteerd door Filip Dorssemont in De Juristenkracht van 8 februari 2012).

Professor Willy Van Eeckhoutte heeft een duidelijke mening:

Iemand belonen omdat hij geen gebruik maakt van een (sociaal grond)recht, is misschien niet zeer ethisch, maar zolang geen sprake is van ongeoorloofde druk, die het de betrokkene zeer moeilijk maakt het aanbod te weigeren, is er juridisch geen probleem.

Is die praktijk niet in strijd met het verdrag nr. 87 van de Internationale Arbeidsorganisatie, dat de vrijheid waarborgt tot het oprichten van vakbonden en de vrijheid van vakbondswerking (P. Humblet in De Standaard 27 januari 2012, 24)? Het recht te staken en dat op collectieve actie is geen recht dat aan de vakbonden toekomt, noch een recht dat voorbehouden is aan bij een vakbond aangesloten organisaties. Men ziet dan ook niet in hoe een werknemer ertoe aanzetten, niet te staken aan de voornoemde vrijheden afbreuk zou doen. Overigens zijn de conclusie van het Comité voor verenigingsvrijheid van de IAO niet te vergelijken met een rechterlijke uitspraak, noch vormelijk, noch wat hun draagkracht betreft. En in ieder geval komen vakbondspremies die voorbehouden zijn aan bij een vakbond aangesloten werknemers (R. Blanpain in De Standaard 27 januari 2012, 25) veel dichter bij een aantasting van de (negatieve) vakverenigingsvrijheid dan bonussen voor niet-stakers. (meer)

Persoonlijke noot 1: en wat met loon voor niet-stakers?
De vraag naar de wettelijkheid van een bijzondere premie voor niet-stakers is ruimer dan men die voorstelt. Het komt voor dat de werkgever beslist om de niet-stakers die niet konden werken omwille van de staking toch loon te betalen. De redenering hierachter is niet zo zeer de werkwilligheid aan te moedigen maar eerder de werkwilligen geen inkomensverlies te laten lijden. Maar hoe men dat draait en keert, het is moeilijk een onderscheid te maken met de "aanmoedigingspremie".

Persoonlijke noot 2: twee maten, twee gewichten
Wat ons opvalt is het feit dat het incident zo veel aandacht krijgt in de pers en bij juristen. Maar de naleving van de procedure om een staking te organiseren wordt 1000x meer met de voeten getreden maar niemand kijkt daar nog van op.

 

Wie vakbondsmensen ernstig neemt en uitgaat van hun goede trouw, krijgt veel terug, ook begrip voor moeilijke keuzes in het belang van het bedrijf.
Ignace Van Doorselaere