Hoe effectief algemene stakingen zijn? Van linkse zijde haalt men wel voorbeelden aan van succesvolle stakingen.[i] Sinds enkele jaren benadrukken werkgeversorganisaties dat stakingen de regering niet aanzetten om hervormingen in te trekken.[ii]

In feite spreken de kampen over verschillende periodes.

Ongetwijfeld hebben stakingen (of de dreiging ermee) geholpen om in het verleden (versneld) sociale rechten op te bouwen, zoals het verbod op kinderarbeid, de diverse vormen van arbeidsduurverkorting (o.m. het recht op jaarlijkse vakantie) en het algemeen stemrecht.

Maar sinds de regeringen van verschillende coalities besparingsmaatregelen hebben moeten doorvoeren, is de invloed van nationale stakingen zeer beperkt gebleven.[iii] Het is niet moeilijk om dit te verklaren. De politieke meerderheid laat zich zeker beïnvloeden door de dreiging van staking en zal daarom op voorhand beslissen om de maatregelen door te drukken, uit te stellen of te laten varen. Wanneer zij ondanks het risico een weinig populaire hervorming doorvoert, heeft ze het risico ingeschat en ook beslist consistent stand te houden in geval van staking.

Politieke stakingen hebben volgens bepaalde onderzoekers wel invloed op het kiesgedrag van de burgers.[iv] Nieuw verkozen coalities trekken soms wel, soms niet de maatregelen van de vorige regering terug. De algemene staking van 1960 kende bijvoorbeeld een uitgesteld succes, omdat kort na de staking de regering Eyskens viel. De daaropvolgende regering heeft de verschillende punten van de eenheidswet nooit omgezet in uitvoeringsbesluiten. Maar dat was wel de laatste keer dat men zoiets kon vaststellen.[v]

Al bij al betekent dit dat de interprofessionele stakingen vandaag de dag te laat komen voor wat de verguisde hervormingen betreft. Tezelfdertijd helpen een nationale staking de oppositie om meer te stemmen te halen bij de volgende verkiezingen maar dat leidt niet tot een terugtrekking van de maatregelen. M.a.w. het belangrijkste effect is de electorale schade voor de zittende meerderheid. Tot zover het Europees onderzoek.

Wanneer we de nationale stakingen afzetten tegen de opeenvolgende coalities, dan blijkt die stelling niet de regel te zijn in België. De grote interprofessionele acties tijdens de regering Dehaene-I verhinderde niet de regering Dehaene-II. Verhofstadt kon een derde regering leiden, ondanks de protestacties tijdens de twee voorafgaande regeringen waarvan hij premier was. Na de stakingen tegen de maatregelen onder Leterme-I volgden de regering Van Rompuy en de regering Leterme-II met dezelfde coalities.

Zelfs in ABVV-kringen geeft men toe dat het nationaal syndicaal protest niets uithaalt.[vi]

Ander onderzoek toont aan dat in landen met een gecoördineerde markteconomie het aantal vakbondsleden (d.i. kiezers) en het medebestuur in de socialezekerheidsinstellingen veel meer invloed hebben op de politiek dan algemene stakingen.[vii]



VAN VOSSELE, J., Het stakingsrecht is één van de fundamenten van de democratie. http://www.poliargus.be/het-stakingsrecht-een-van-de-fundamenten-van-de-democratie/ .

Zie ook DE GRAUWE, P., Stakingsrecht is een wapen met weinig effect en met veel schade tot gevolg. De Morgen 25 november 2014.

Overzicht algemene stakingen in Belgiëhttp://www.standaard.be/cnt/dmf20111220_126 .

Geciteerd door De Spiegelaere, S. en Van Daele, K., De politieke staking, een maat voor niets? De wereld morgen, http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2017/10/10/de-politieke-staking-een-maat-voor-niets

Zie ook David Coppi, Les syndicats accumulent les Premiers mai sans butin. Le Soir 29 avril 2018.

« En trois ans d’actions et de protestations, qu’a-t-on obtenu ? interroge un président de régionale. Rien. On sait que la grève passe mal dans la population, forçant toutes les organisations syndicales à repenser leurs modes d’action. » FGTB, l’inévitable régionalisation? Le Vif n°44, 03.11.2017.

HOOGHE, M. and OSER, L., Trade Union density and social expenditure. Journal of European Public Policy, volume 23, 2016, Issue 10 http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501763.2015.1102952

Staken is zoiets als de nagels van een kat, verborgen in zijn poezelige poot. Scherp.
Ton Heerts, voorzitter FNV.