www.socialedialoog.be - Stakingsprocedure NMBS (vervolg)

Door Manou Doutrepont

De Raad van State heeft volgens De Tijd bedenkingen over het Regeringsvoorstel. De procedure zou een inbreuk zijn op het stakingsrecht . Is het mogelijk dat de Raad van State twee zaken verwart?

Volgens het persartikel zijn er twee bezwaren. (1) De niet naleving ervan kan aanleiding zijn tot sancties want niet in overeenstemming is met het stakingsrecht. (2) De procedure geeft een lengte voorsprong aan de werkgever om het verrassingseffect te verijdelen.

De eerste vraag is of de uitoefening van het stakingsrecht gekoppeld kan worden aan een procedure of niet. Het is een principiële vraag. o.i. laat het internationaal recht dit toe. In de sectorale cao's over de vakbondsafvaardiging zijn er dergelijke afspraken gemaakt tussen werkgevers en vakbonden. Achteraf is gebleken dat de procedure enkel bindend is voor de vakbonden (zonder rechtspersoonlijkheid) en niet voor de stakers zelf. Als antwoord op die vaststelling hebben enkele sectoren financiële sancties ingesteld voor de centrales voor elke wilde staking. Hier en daar hebben werkgevers en vakbonden in een cao de toepassing van de procedure uitgebreid tot de werknemers zelf. Dat antwoord leidt tot sancties bij niet naleving van de procedure. .

De tweede vraag is of het verrassingseffect inherent deel uitmaakt van het stakingsrecht. Gaat de stakingsvrijheid zo ver als wilde stakingen? Moet de werkgever de staking ondergaan of mag hij zich organiseren om de schade te beperken?

We zitten midden in het maatschappelijk debat over de vraag: "laten we overeenkomen hoe we ruzie kunnen maken". Eigenlijk is er maar één vraag: moeten individuele stakers een wettelijke of overeengekomen stakingsprocedure naleven of niet.

Ook meer praktische zaken komen aan bod in het advies. Zo bijvoorbeeld de volgende vraag. Kan een werknemer die 4 dagen op voorhand zegt te staken zijn beslissing herzien? We kunnen nog andere vragen meegeven. Kan de werknemer zijn beslissing herzien tijdens een staking van meerdere dagen? Kan een werknemer de derde dag voor de staking meegeven dat hij de tweede dag zal staken?

Michel Bovy, een vakbondsman die later directeur HR-Rail werd, is dan in De Standaard snoeihard over de haalbaarheid van de minimum dienstverlening. Zal de NMBS ooit het treinverkeer kunnen organiseren o.b.v. een lijst van werkwilligen vs. stakers. Ook betwijfelt hij of de nieuwe regeling effectief kan zijn, m.a.w. kan dergelijke procedure leiden tot minder stakingen. Hij heeft gelijk. Vakbonden kunnen het tactische spelen en de lijst van stakers beperken tot de sleutelfuncties. De dienstregeling komt in de war en dan rijst de vraag of de NMBS dan alle "officiële" werkwilligen moet betalen. Staking per volmacht heet dat. De prijs daarvan kan zo hoog liggen dat een manager al eens verleid kan worden een lockout uit te roepen omdat dit goedkoper is. Het hek is dan wel helemaal van de dam. 

Stel dat de wet de sancties toelaat, dan zal de werkgever er nog altijd voorzichtig moeten mee omgaan. Het zou ook wel eens kunnen gebeuren dat werknemers staken tegen de sancties. Dat deze vraag niet uit de lucht is gegrepen bewijst de staking van het personeel van British Airways tegen het intrekken van reisvoordelen aan werknemers die eerder dit jaar hebben gestaakt (iets dat o.i. in het Belgisch recht geen sanctie is maar een ingreep in de loonvoorwaarden).

Goed. Laten we de dialectiek lopen tussen principes, afweging van belangen, juridische bezwaren en praktische problemen. Hopelijk leidt dit tot een zinvol compromis en evenwicht.

Het grootste nadeeel van de huidige discussie is dat de focus gericht is op het topje van de ijsberg: de stakingen. Het ijs dat het topje boven water duwt is vele keer groter. Onder de waterlijn vinden we de echte redenen waarom mensen stakingen. Volgens onderzoek bestaan die redenen voor 75% uit een onrechtvaardigheidsgevoel. Wie pakt dat aan?

la vocation première du droit de travail, c'est de clarifier et pacifier les relations d'emploi.
Michel Forestier