www.socialedialoog.be - Vakbonden vs. Zweedse coalitie

De macht op het Belgisch sociaal-economisch veld is verdeeld tussen de politieke partijen (gebaseerd op de verkiezingen) en het middenveld (gebaseerd op representativiteit). Gedurende decenia speelden kruisverbanden een belangrijke rol. Vakbonden hadden rechtstreeks en onrechtstreeks invloed op de koers van de politieke partijen die deel uit maakten van de meerderheid. De Zweedse coalitie betekent nu een breuk.

Jean Faniel (CRISP) maakt een brede analyse en besluit dat de machtsverhoudingen tussen werkgevers en vakbonden buiten de politieke cenakels plaats zullen vinden.

"Vakbonden worden in het Vlaamse regeerakkoord gedegradeerd tot occasionele gesprekspartner", aldus Pieter Liagre (Poliagrus). Op federaal niveau is het nog erger, zo stelt deze commentator.  "Niet alleen onrechtstreek (via hun leden), maar ook rechtstreeks worden vakbonden aangevallen. Zo wordt de idee opnieuw verspreid om de uitbetaling van de werkloosheidsuitkering aan vakbonden te ontzeggen – een verzekering die zij nochtans zelf in de 19e eeuw hebben geïntroduceerd. Ook wordt het stakingsrecht geviseerd, waarbij vooral de minimale dienstverlening bij de NMBS in het oog springt."

Moet er dan gevreesd worden voor sociale spanningen en stakingen? Allicht wel. De stakingscijfers, gepubliceerd in De Tijd van 26-27 april 2014, tonen aan dat alle Regeringsmaatregelen die de arbeidsmarkt hervormden gepaard gingen met stakingen.

stakingen

De publieke verklaringen van ACV en ABVV voormannen dienen daarom niet alleen om de Regering en de patroons (sic) te verwittigen maar ook om de leden te sensibiliseren en te mobiliseren rond de onmiddelijke belangen van de leden. Het kan ook zijn dat de dreigende Regeringsmaatregelen de vakbondsleiding goed uitkomt omdat zij toelaten zich te richten tot een externe tegenstrever. En dat is altijd goed als er vele interne spanningen zijn, zoals nu het geval is.

De uiteindelijke vraag is allicht niet of er gestaakt zal worden of niet, maar wel wie er het sterkst zal uitkomen tijdens de Zweedse coalitie en erna. De strategische inzet van de sociale spanningen moet men situeren in de hervormingen van instellingen die de macht van de sociale partners bepalen.

Anno 2014 of 2015 houdt een oproep tot stakingen wel een risico in. Want indien in het verleden de  mobilisatiekracht groot was en er effectief massaal gestaakt werd, dan was dat in periodes van matige economische groei. Vandaag ziet de economische situatie er anders uit.Dat heeft gevolgen. Voor menige werkgevers is een interprofessionele sociale vrede geen must. En ook de opiniemakers zijn veel kritischer t.o.v. vakbonden als toen. Dit kan betekenen dat het effect van een staking (of dreiging van staking) bij de decisionmaker niet zo groot zal zijn. En dan blijft nog de vraag open of stakingen anno 2014 of 2015 een invloed zullen hebben op het aantal leden die aangesloten zijn bij vakbonden, in het algemeen en voor elke vakbond afzonderlijk.

Indien de sociale onvrede misschien niet te veel afschrikt, dan kunnen de politieke partijen toch nog aarzelen om zware hervormingen door te voeren.  Om electorale redenen zullen zij toch nog altijd rekening houden met de standpunten van de vakbonden. We zullen dan ook kunnen uitkijken naar de verschillende tendenzen in het Noorden dan wel in het Zuiden van het land.

Actoren sociaal overleg

Les lois « doivent être simples et ne doivent point être subtiles. Elles ne sont point un art de logique mais la raison simple d’un père de famille »
Montesquieu