www.socialedialoog.be - Vakbonden en werkloosheidskassen

Naar aanleiding van de idee van enkele politici om de syndicale werkloosheidskassen af te schaffen en de reactie van de vakbonden hierop zetten we hieronder enkele feiten en cijfers op een rijtje en voegen we er een opinie bij.

De Belgische vakbonden verenigen 3,5 miljoen mensen. Daaronder vinden we mensen met werk (+/-75%) en mensen zonder werk (werklozen, zieken en studenten) (+/-25%). Van de 100 Belgen met werk zijn er meer dan 55% gesyndikeerd. I.t.t. andere landen houdt deze hoge score goed stand (bron: OESO).

De motieven voor aansluiting zijn in hoofdzaak de individuele dienstverlening en de collectieve belangenbehartiging.

De vakbonden in België hebben een uitgebreide dienstverlening uitgebouwd. De sterkste poot is de front office voor de werklozen.

Dat systeem, ook wel het “Gents systeem” genoemd, hebben wij gemeen met de Scandinavische landen, toevallig ook de landen met een zeer hoge syndicalisatiegraad maar met een gans ander overlegmodel. We kunnen daar twee zaken uit afleiden: (a) dit systeem is de techniek bij uitstek voor ledenbinding en (b) het ledenaantal van een vakbond zegt niets over het sociaal overleg. De Scandinavische landen met hoge syndicalisatiegraad zijn gekend voor een coöperatief model, Frankrijk en andere zuiderse landen met veel minder aangesloten leden voor een conflictmodel. Er is ook geen duidelijk verband tussen aantal aangesloten leden en de stakingsfrequentie. Maar men kwam er wel achter dat er een verband is tussen syndicalisatiegraad en (on)gelijkheid in de maatschappij (bron: IMF).

Voor alle duidelijkheid, het Gents systeem is geen manier voor de vakbonden om zich te verrijken. De RVA en het Rekenhof controleren nauwlettend de rekeningen.

De diensten die vakbonden bieden aan werklozen zijn ronduit performant. De leden kunnen op bijstand rekenen en niet alleen op een administratieve verwerking. De werkloosheidskassen van de vakbonden werken klantvriendelijker en goedkoper dan de Hulpkas. Het slecht imago van de Hulpkas is een uitnodiging om zich bij een vakbond aan te sluiten. Het is niet normaal dat de vakbonden in het Beheerscomité van de Hulpkas zetelen want daar schuilt een belangenvermenging.

De tweede reden voor aansluiting is de belangenbehartiging. In principe is daar niets op aan te merken. Het vertrouwen in de vakbond blijft relatief hoog (bron: ISPO 2010) maar toch is de Belg meer en meer kritisch over de manier van werken van de vakbonden (bron: Enquête KULeuven 2014).

Op ondernemingsniveau scoren de vakbondsafgevaardigden en werknemersvertegenwoordigers in de ondernemingsraad en comité voor preventie en bescherming op het werk vrij hoog bij de werknemers (bron: enquête Randstad 2016).

De drempel om aan te sluiten is laag. Maandelijks betalen de leden ongeveer 15 euro, jaarlijks dus 180 euro. In vele sectoren krijgen ze een ristorno van 135 euro. Dat systeem heet de "syndicale premie" en is gefinancierd door de werkgever.

Tot slot een bedenking.

De blockchain aanwenden tegen vakbonden is kort door de bocht terwijl deze techniek (voor zover ik het versta) een opportuniteit is om een gemeenschappelijk belang te dienen: de werkloosheidsadministratie goedkoper (in back office) maken voor iedereen.

De rol en de dienstverlening van de vakbonden betwisten is een debat waard maar van een andere orde. De cijfers hierboven tonen voldoende aan dat men zich niet kan beperken tot slogans.  Het pleidooi voor de afschaffing van de syndicale werkloosheidskassen is een poging om het lidmaatschap van de vakbonden te bestrijden terwijl dat dit niet het probleem is in het sociaal overleg.

Dit is de kans voor de Hulpkas om een geloofwaardig alternatief te zijn voor mensen die om de een of andere reden zich gelaten aansluiten bij vakbonden. Begin bij de vereenvoudiging van de werkloosheidsreglementering. Geef daarom de overheidsmanagers van de Hulpkas de nodige middelen en doelstellingen om even goedkoop te werken als de werknemersorganisaties. Vakbonden en werkgeversorganisaties horen daarom niet in het hoogste bestuursorgaan van de Hulpkas te zetelen, alleenin een controleorgaan.

Actoren sociaal overleg

On perd du temps en cherchant le modèle idéal de concertation sociale.
Fréderic Turan, IR Share