www.socialedialoog.be - Ontwerp van hoopgevend interprofessioneel akkoord 2017-2018

De Groep van Tien is ontwaakt als een schone slaapster uit een periode van zes jaar politieke werkloosheid en heeft op 11 januari 2017 een ontwerp van Interprofessioneel Akkoord voor 2017-2018 gesloten. Hiermee sluiten de sociale partners een periode van harde confrontatie af.

Verwacht wordt dat de achterban dit ontwerp tegen eind januari zal goedkeuren. Dan zullen de sociale partners de loonnorm vastleggen in een cao gesloten in de Natioanel Arbeidsraad. Daarna vormt deze interprofessionele cao  het kader voor sectorale onderhandelingen.

De sectorale partners beschikken voor de jaren 2017-2018 over een maximale onderhandelingsenveloppe van 1,1% verhoging van alle loonkosten boven op de automatische indexering.

Zij kunnen die gesloten enveloppe aanwenden voor verhoging van de brutolonen, maaltijdcheques, extra verlofdagen etc. Hopelijk slagen zij er in om, zoals de Groep van Tien suggereert in de tekst, een deel van die marge te gebruiken voor de geleidelijke gelijkschakeling van de aanvullende pensioenen voor arbeiders en bedienden. Hopelijk verliezen ze de wet De Croo niet uit het oog dat stelt dat tegen 2025 de tweede pijler voor arbeiders en bedienden van dezelfde sector en onderneming gelijk moeten zijn.

Volgens de macro-economische berekeningen zal de indexering voor de twee komende jaren gemiddeld 2,4% bedragen. Dat zijn voorspellingen en het enige dat zeker is in voorspellingen is dat ze slechts per toeval uitkomen, zeker als het om inflatie gaat. Daarom hielden de sociale partners rekening met een buffer van 0,5%, zoals de wet het voorschrijft. Indien de inflatie nog meer uit de bocht zou gaan moet dan volgens de wet er een automatische correctie in werking moeten treden. Het is de bedoeling dat de loonkosten met niet meer dan 4% stijgen over twee jaar. Volgens de economische voorspellingen (alweer) zullen de loonkosten in de drie buurlanden met 4,3 à 4,6% stijgen. Op papier zal de Belgische concurrentiepositie t.o.v. de Duitsland, Frankrijk en Nederland dus niet meer afbrokkelen dan wat vandaag het geval is.

Het ontwerp van IPA biedt dus enige zekerheid in deze VUCA-wereld, maar het blijft toch nog een beetje koffiedik kijken. Zo lang de automatische indexering bestaat is men gedoemd om dergelijke berekeningen en veronderstellingen te hanteren.

Het mag gezegd worden. Voor het eerst sinds lang is de loonnorm eenvoudig en transparant, zonder ingewikkelde wiskundige formules of complexe loonvormen à la ecocheques of verhoging van maaltijdcheques. Met de passage “er wordt rekening gehouden met de reële kostprijs van alle weerhouden maatregelen” komt zelfs een einde aan de interpretatievraag of de niet-recurrente premies (cao nummer 90) binnen of buiten de loonnorm valt. Ze vallen er in.

Indien de sociale partners dit ontwerp ondertekenen, en het ziet er zo naar uit, dan mogen we hopen op een periode van sociale vrede. Stakingen om de loonnorm te doorbreken zouden in principe niet mogen voorkomen. Dat mag tellen, want zonder dit akkoord zouden de vakbonden een tweede adem gevonden hebben voor sociale acties. Tweede verdienste is dat de vakbonden het principe van de maximum onderhandelingsenveloppe formeel zullen ondertekenen in een afdwingbare cao. Een primeur in 20 jaar toepassing van de loonnormwet.

Binnen de logica van de loonnormwet haalt de Groep van Tien een 10 op 10. Dat heeft een prijs.

De Groep van Tien heeft de stijgende leeftijds- en beschikbaarheidsvoorwaarden van uitzonderingsregimes van SWT (i.g.v. herstructurering, zware beroepen en lange loopbaan) vertraagd. De vakbonden kunnen aldus een resultaat naar voor brengen dat belangrijk is voor hun vijfenvijftigjarige achterban. Symbolisch telt dit ook. Deze clausule is eigenlijk een kopstoot tegen de regeringsbeslissing. Maar de sociale partners beperken hun interventie tot de uitzonderingsregimes in 2017 en 2018.

Tot slot hebben de sociale partners de intentie neergeschreven om in verschillende werkgroepen diverse maatschappelijke uitdagingen aan te pakken, zoals strijd tegen burn-out, de mobiliteit, de digitalisering en deeleconomie, de administratieve vereenvoudiging, een toekomstgerichte arbeidsorganisatie, de herstructureringen, de bevordering van aanwervingen, de tewerkstelling en de modernisering van het sociaal overleg en de strijd tegen jeugdwerkloosheid. Later kwam daar nog het stakingsrecht bij? Loze beloftes? Afstand van de echte verantwoordelijkheid van de sociale partners? Gebrek aan daadkracht? Eigenlijk moeten we het zo lezen dat de Groep van Tien de voorwaarden in het leven geroepen heeft om het echte werk te beginnen. De sociale partners aarzelen zelfs niet om samen te verwijzen naar studies die ze niet zelf hebben gemaakt, zoals het verslag van de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid. Ze onderschrijven de noodzaak van duurzame economie. Voor de ene is dat een evidentie, voor de andere symbolische passages. De bal ligt nu terug in het kamp van het sociaal overleg. We kijken optimistisch uit naar de tweede helft van de wedstrijd.

Manou Doutrepont, 14 januari 2017.

 

PS:

- tekst ontwerp IPA

- een ander geluid, die van Ive Marx

- en die Van Stephan Vanhaverbeke.