Waarom wordt een werknemer syndicalist?  Hoe kan het immers dat iemand de werkelijkheid op "zo'n manier "bekijkt? De vraag intrigeert menige werkgevers. De vraag is "à la limite" belangrijker dan een pasklaar antwoord, want het is een begin van de zoektocht om te luisteren naar elkaar.

In elke cursus voor werkgevers over collectieve arbeidsverhoudingen besteedt de animator tamelijk veel aandacht aan deze vraag. Hieronder zullen we dat ook doen, maar met bescheidenheid. Wie kan immers snel een etiket plaatsen op personen zonder onrecht te doen aan de vele facetten van de persoonlijkheid? Bovendien is het een vergissing de werkwijze van een delegee te verklaren zonder de interacties te analyseren tussen die delegee en zijn leden, {reg} tussen de delegee en zijn secretaris. Maar we blijven er bij: de vraag kan een begin zijn van respect en begrip.

Terug naar de vraag. Waarom maakt een werknemer zich het leven zo moeilijk om nog eens boven zijn werk een syndicale opdracht op te zoeken?

Het persoonlijk traject of familiale achtergrond

Bij oudere delegees vinden we nog mensen voor wie een engagement in de vakbond bijna vanzelfsprekend voortvloeit uit de verzuilde jeugdbeweging. De leiders waren de facto recruteerdes van vakbondsleden. Leiderschap bij de jeugdbeweging zette zich door in leiderschap in de vakbond. Nu de jeugdbewegingen ontzuild en ontvoogd zijn is deze categorie delegees zo goed als een uitstervend ras. 

Altruïsme

Oprechte bezorgdheid om de werknemers komt ook voor als motivatie voor de vakbondsinzet. In dit geval zal de persoon zich goed voelen als hij een resultaat bekomt dat de mensen ten goede komt.

Opname in een selecte groep

We ontmoeten soms delegees die zich engageren in een vakbond omwille van de groep. Men wordt er opgenomen en men streeft samen naar een doel. Lidmaatschap en engagement gaan gepaard met vriendschap en emotie. De internationale zingen op een congres, dat heeft iets voor vele mensen. De hartelijkheid van een centrale benadrukken is belangrijk. De vakbondscentrales cultiveren zorgvuldig deze cohesie, bijvoorbeeld naar aanleiding van het afscheidsfeest wanneeréén van hen op pensioen gaat. In werkgeverskringen is dit totaal onbekend.

Ideologie

Politieke overtuigen kan ook meespelen. Voor die mensen is de verandering van het kapitalistisch systeem naar een ander systeem belangrijk. Het belang van individuen kan een ondergeschikte rol spelen. Mensen met deze drijfveer assimileren personen met systemen. Ze blijven afstand houden. Hun principes en hoogdravende discours drijven soms werkgevers tot wanhoop.

Negative ervaring

De ervaringen op het werk zijn dikwijls van kapitaal belang. Een onrechtvaardige behandeling of een vernedering bijvoorbeeld kan revanchisme opwekken of altruïsme.

Professionele frustratie

Zich engageren in een vakbond is een mogelijkheid om carriere te maken als men de kans niet heeft binnen zijn organisatie. Het zelfbeeld dat men meer kan dan zijn job is een frutratie die men kan compenseren door een syndicale opdracht. Delegee zijn geeft ook autonomie en, als men succes haalt, is aanzien (sociale erkenning) bij de leden een beloning.

Bescherming tegen ontslag

De bescherming is zeker ook een drijfveer om zich te engageren. Menige werkgevers stellen vast dat werknemers met een reeks verwittigingen gaan schuilen onder de ontslagbescherming.

Toeval

Om één of andere reden zijn werknemers die  veel in contact komen met collegae meer aangesproken om een syndicale missie te aanvaarden. Denk aan de portier en de technici van een onderhoudsploeg.

Om de vier jaar, naar aanleiding van de sociale verkiezingen, zijn de vakbonden op zoek naar kandidaten. In hun pamfletten (voorbeeld) bespelen ze alle gevoelige snaren. Top marketing.

De mens achter de delegee kennen is belangrijk en getuigt eigenlijk van respect. Maar soms hecht men er te veel belang aan. Alsof men deze personen gemakkelijk kan manipuleren. Los van de vraag of dit correct is staat de complexiteit. Vergelijk met de reden waarom iemand ondernemer is geworden of HRM en het impact van die reden op hetdagdagelijks werk. De band is niet altijd duidelijk. De drijfveer is dus maar een deel van de waarheid. Een fixatie hier op houdt het gevaar in dat men mensen in kastjes onderverdeelt. In vele gevallen is dat  geen goede zaak voor de onderneming. Inspelen op de manier hoe de persoon zijn mandaat uitoefent is o.i. belangrijker.

Meer